Vloerankers, poppetjes, edelstenen: dit zijn allemaal tools die je kunt inzetten bij een familieopstelling. Natuurlijk kun je, zoals het woord familieopstellingen zegt, ook levende personen gebruiken. Maar wat zijn familieopstellingen eigenlijk? En hoe werkt het?

Inzicht door familieopstellingen

Een familieopstelling is een hulpmiddel om inzicht te krijgen in je relaties. Inzicht in bepaalde patronen, verhoudingen en knelpunten zijn belangrijke ijkpunten. Deze informatie wordt met behulp van een familieopstelling verkregen door vragen die een begeleider je stelt, waardoor er op een dieper niveau naar inzichten en antwoorden wordt gezocht.

Een familieopstelling is een vorm van systemisch werken. Niet-direct zichtbare relaties worden zichtbaar gemaakt vanuit het idee dat alles met elkaar verbonden is (systemen). Bij een familieopstelling is altijd een begeleider aanwezig (de therapeut) en deze is oordeelvrij: goed of fout bestaat niet.

familieopstellingen

Rollen bij een familieopstelling

Bij een familieopstelling is de begeleider degene die de vragen stelt en de cliënt door het proces heen helpt. De begeleider is dan meestal de therapeut bij wie de cliënt zijn of haar casus in brengt. Binnen de familieopstelling zelf is de rolverdeling afhankelijk van de vraag van de cliënt.
De cliënt brengt zijn of haar vraag in bij de begeleider. De begeleider ofwel de therapeut is oordeelvrij en werkt met behulp van open vragen naar de centrale vraagstelling van de cliënt toe. De cliënt maakt vervolgens de rolverdeling binnen de familieopstelling. Daarbij wordt gekeken welke elementen in de opstelling benodigd zijn om de juiste inzichten te kunnen krijgen. Deze elementen kunnen worden vertegenwoordigd door mensen, maar ook door bijvoorbeeld poppetjes of stenen. Ze worden representanten genoemd.

Verplaatsen in familieopstellingen

Tijdens de familieopstelling gaat de cliënt zich aan de hand van vragen van de begeleider zich verplaatsen in de energie van één of meer van de deelnemende representanten. Zo kan de cliënt gaan doorvoelen hoe het is om in de rol van bijvoorbeeld de vader, de oma, het kind of een collega te zijn.

Relaties

In de opstelling zelf kunnen ook letterlijk verplaatsingen zijn: de representant wordt dan in een andere kijkrichting geplaatst, of op een andere plek gezet. Net wat de cliënt op dat moment voelt.

Beweging in familieopstellingen

Zo ontstaat er beweging in de opstelling en kunnen bijvoorbeeld onverwerkte gevoelens aan het licht worden gebracht. Door de beweging die in de familieopstelling plaatsvindt, kan er balans en rust worden gecreëerd.

Door telkens weer antwoord te geven op de vragen van de begeleider (vragen als “wat voel je? wat gebeurt er op deze positie? hoe ervaar je deze representant?”) wordt de situatie in beweging gezet en kan er uiteindelijk een ideale opstelling worden gemaakt. In een familieopstelling is het dus mogelijk om allerlei verhelderende en bevrijdende inzichten in relaties te krijgen, door je te verplaatsen in een lid van de opstelling.

In de opleiding tot Holistisch Therapeut bij ZoMa Opleidingen komen (familie)opstellingen aan bod. Ook kun je je hierin verdiepen in één van de bij- en nascholingen.