De term holisme stamt uit het Grieks (Holos) en betekent niets minder dan ‘geheel’. Holisme is het idee dat de eigenschappen van een fysiek, biologisch, technisch, chemisch, economisch systeem niet kunnen worden verklaard door naar losse componenten te kijken. In een systeem staat alles met elkaar in verbinding en holisme gaat er dan ook vanuit dat je iets niet kunt helen, benaderen of behandelen zonder naar alle niveaus te kijken.

Holisme

Holisme is verwant aan complexiteit: een complex geheel van systemen. Elk geheel heeft kenmerken van de afzonderlijke delen waaruit het is opgebouwd, en juist ook van de samenhang en ordening van die afzonderlijke delen, en hun onderlinge interactie. Er zijn heel veel factoren die deze interactie bepalen. Hoe iets of iemand is, zich gedraagt, zich voelt, zich uit, zich beweegt, is gevormd door alles wat er in heden en verleden is gebeurd en invloed heeft of heeft gehad op dit geheel.

Levensovertuiging

Holisme als levensovertuiging gaat uit van het feit dat alles met elkaar verbonden is. Niets is op zich zelf staand, alles is deel van een groot geheel. Holisme ziet dus zichzelf en anderen als deel van een geheel en beschouwt al het andere als een andere Ik. Door denken creëer je afgescheidenheid, en dat is een illusie.

Holisme komt voor als levensovertuiging, maar ook in de psychologie, geestfilosofie en taalfilosofie. Dat laatste is heel interessant, want het begrip holisme kan heel mooi worden uitgelegd aan de hand van taal. Taal is ook een geheel van kleinere delen; de betekenis van iets wordt weergegeven in zinnen, alleen een enkel woord geeft geen betekenis.

Holisme is de leer die het leven verklaart en legt de nadruk op de totaliteit van alles. Een synoniem van holisme is allesomvattend. Holisme gaat uit van het idee dat alles verbonden is, en dan kun je denken aan fysieke zaken, zoals je lichaam, wat je eet en hoe je je opstelt, en emoties, gedachten en je ziel. Zonder naar het geheel te kijken kun je niet in balans zijn.

Dualisme en reductionisme

Tegenover holisme staan onder andere dualisme en reductionisme, waarbij delen van een lichaam als afzonderlijk worden benaderd. Een probleem of klacht die op dualistische wijze wordt benaderd wordt dus niet bij de kern aangepakt.

Belangrijk bij holisme is bewustzijn. Je bent je ervan bewust dat alles met elkaar op holistische wijze in verbinding staat. Een simpel voorbeeld van dit bewustzijn is het scheiden van afval, gezond eten, voldoende bewegen en aandacht hebben voor biologische producten.

Holisme en gezondheidszorg

Holisme wordt steeds meer toegepast in de gezondheidszorg. Bij diergeneeskunde is holisme al veel langer geaccepteerd, met zeer mooie resultaten. Artsen en psychologen hebben ook steeds vaker een holistische visie bij het uitvoeren van hun werk.

Lichaam, geest, emoties werken altijd met elkaar samen. Holisme onderschrijft dit.