Een zelfbeeld is het beeld dat iemand over zichzelf heeft gevormd. Hoe je denkt over jezelf en hoe jij jezelf ziet, is dus jouw zelfbeeld. In de loop van je ontwikkeling vormt een zelfbeeld zich aan de hand van alles wat je meemaakt, ervaart, hoort, ziet, opneemt en vervolgens opslaat in je onderbewustzijn. Een zelfbeeld vertolkt dus niet wie je daadwerkelijk bent, maar wie je denkt dat je bent. En dat is een essentieel verschil, want je bent namelijk niet wie je denkt dat je bent.

Vorming van je zelfbeeld

Alles wat je meemaakt in je leven vanaf je geboorte, bepaalt niet alleen hoe je je gedraagt en volgens welke normen en waarden je leeft, maar ook hoe je over jezelf denkt. Van jongs af aan worden er overtuigingen en patronen gecreëerd, volgens welke jij je leven vormgeeft.

Je handelt naar je overtuigingen en je gedraagt je daar naar. Je kunt je wel voorstellen hoe je zelfbeeld wordt, als je als klein kind genegeerd werd. De kans is groot dat je weinig zelfvertrouwen hebt en een zelfbeeld hebt van iemand die niets voorstelt. Daartegenover mag ook duidelijk zijn dat als je als kind veel liefde, vertrouwen en complimenten kreeg, je een positief beeld over jezelf hebt gevormd. Je hebt zelfvertrouwen en voelt je gewenst.

Negatief of positief zelfbeeld

Behalve de invloed van de buitenwereld, zijn ook jouw persoonlijke ervaringen van invloed op hoe je jezelf ziet en over jezelf denkt. Alles waar je plezier in had, waar je een naar gevoel bij kreeg of waar je juist heel gelukkig van werd, maken jouw zelfbeeld compleet. Iemand kan positief over zichzelf denken, net als dat iemand een negatief zelfbeeld heeft.

Als je gevoelig bent voor de verwachtingen van anderen en waarde hecht aan de oordelen van anderen over jou, kan je zelfbeeld in de loop van je leven veranderen. Wanneer je vastzit aan je zelfbeeld, heeft dat zijn uitwerking op het gedrag dat je vertoont. Door dat gedrag bevestig je als het ware je zelfbeeld en zul je ook echt geloven dat je zo bent. Veranderen daarvan is lastig, want een overtuiging als ‘zo ben ik nu eenmaal’ is een vastgeroest idee. Heb je bijvoorbeeld als zelfbeeld dat je er niet toe doet of niet belangrijk bent, dan zul je veel situaties niet op de voorgrond treden. Maar bedenk je eens goed wat dat met je doet. Je zelfbeeld zegt dat je zo bent, maar je gevoel erover is niet prettig. Je zou best je mond open willen doen en zeggen wat je ergens van vindt, maar jouw overtuiging van niet belangrijk zijn weerhoudt je daarvan. De reactie van anderen, al dan niet verbaal, zullen je sterken in je gevoel, want je hebt tenslotte niets bijgedragen. Tenminste, die overtuiging krijg je.

Ruimte maken door zelfbeeld los te laten

Een zelfbeeld kan dus voor veel belemmeringen zorgen. Bedenk je altijd dat een zelfbeeld niet is wie je echt bent. Een zelfbeeld is wie je denkt dat je bent. En als je daar afstand van kunt nemen, heb je de grootste stap al genomen. Worden wie je werkelijk bent, betekent niets minder dan je zelfbeeld loslaten en ruimte maken voor je echte ik.

Tijdens de opleiding tot holistisch therapeut bij ZoMa Opleidingen worden grote thema’s behandeld, die je als student zelf kunt aandragen. Zelfvertrouwen, angsten en zelfbeelden komen aan bod, waarmee je stap voor stap leert hoe je kunt worden wie je werkelijk bent én je cliënten daarmee kunt helpen.